အဆန္းၾကယ္ဆုံးေသာေရွးေဟာင္းသုေတသနဆိုင္ရာလွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္မ်ားထြက္ေပၚလာ
၁၀။ကာဟိုကီယာ
၁၀၅၀ ခုႏွစ္နဲ႔ ၁၂၀၀ ခုႏွစ္ၾကားမွာေျမာက္အေမရိကားရဲ႕ပထမဆုံးၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္တဲ့ ကာဟိုကီယာဟာ လန္ဒန္အပါအဝင္ အဲ့ဒီ့ေခတ္အခါမွာရွိတဲ့ ဥေရာပၿမိဳ႕ေတာ္အမ်ားစုထက္ပိုပီးႀကီးမားခဲ့ပါတယ္။ ဧရိယာ ၆ စတုရန္းမိုင္ရွိပီး လူဦးေရ ၂၀၀၀၀ ထိရွိခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းဟာဆိုရင္ မစၥစပီးယန္းယဥ္ေက်းမႈထြန္းကားတယ္လို႔သတ္မွတ္ခံထားရပီး ယေန႔ေခတ္ စိန္႔လူးဝစ္ကေန ျမစ္ကိုျဖတ္ပီးေတာ့ ၈ မိုင္ပဲေဝးတဲ့ေနရာမွာတည္ရွိပါတယ္။
၉။ေရွး႐ိုမန္ဘုရားေက်ာင္း
ေရာမဟာ ေရွးသုေတသနအံ့ဖြယ္ေတြနဲ႔ပဲျပည့္ႏွက္ေနတဲ့ေနရာျဖစ္ေပမဲ့ မၾကာေသးခင္ ၂၀၁၈ ကမွရွာေဖြေတြ႕ရွိခ်က္တစ္ခုအရဆိုရင္ အကြ်မ္းက်င္ဆုံးေရွးသုေတသနပညာရွင္ကိုေတာင္အံ့ၾသသြားေစခဲ့ပါတယ္။ ပြန္တီမီဗီအိုအနီး ၿမိဳ႕ရဲ႕ေျမာက္ပိုင္း တီဗာျမစ္တစ္ေလွ်ာက္တံတားတစ္ခုမွာ ႐ိုမန္ဘုရားေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းရဲ႕အႂကြင္းအက်န္ေတြကိုရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေရာမမွာေဆာက္ခဲ့သမွ်ဘုရားေက်ာင္းေတြထဲမွာေရွးအက်ဆုံးဘုရားေက်ာင္းျဖစ္မယ္လို႔ခန္႔မွန္းရပါတယ္။
၈။ဂရိစစ္သည္တစ္ဦးရဲ႕အုတ္ဂူ
၂၀၁၅ ခုႏွစ္၊ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာရွာေဖြသုေတသနျပဳလုပ္ဖူးတဲ့ သံလြင္ေတာအုပ္ကိုရွာေဖြေလ့လာေနစဥ္ ေရွးဂရိသုေတသနပညာရွင္အဖြဲ႕ဟာ အဆိုပါေဒသရဲ႕လူေနမႈရဲ႕ဇစ္ျမစ္ကိုျပန္စဥ္းစားရမလိုျဖစ္ေအာင္လုပ္ႏိုင္တဲ့တစ္စုံတစ္ခုကိုရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ဟာ အနည္းဆုံးသက္တမ္း ၃၅၀၀ ႏွစ္ရွိပီလို႔ခန္႔မွန္းရတဲ့ေရွးစစ္သည္တစ္ဦးရဲ႕အုတ္ဂူကိုရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။
၇။အေမရိကားမွ သက္တမ္းအၾကာဆုံးရွိပီျဖစ္တဲ့လူသားေျခရာမ်ား
လူသားေတြဟာဒီကမာၻေျမေပၚမွာေနထိုင္တာ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီပီးရွိေနပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမဲ့ ၂၀၁၀ မွာေတြ႕ရွိခဲ့တဲ့ရွာေဖြေတြ႕ရွိခ်က္တစ္ခုက အေမရိကားမွာဝင္ေရာက္ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ ဘိုးေဘးေတြရဲ႕လႈပ္ရွားမႈေတြပတ္သတ္လို႔ေဖာ္ထုတ္တဲ့ေနရာမွာ သုေတသနပညာရွင္ေတြကိုကူညီေပးခဲ့ပါတယ္။ ခ်ီလီ၊ စန္တီအားဂိုေတာင္ပိုင္း မိုင္ ၅၀၀ ေလာက္ေဝးတဲ့ ပီေလာင္ကိုလို႔ေခၚတဲ့ေနရာတစ္ခုမွာ ေရွးေျခရာတစ္ခုကိုေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ အဆိုပါ ေျခရာဟာ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၁၅၆၀၀ တုန္းကလို႔လဲသိရပါတယ္။
၆။ေနာ္ေဝးဂ်ီးယန္းပီထ႐ိုဂလပ္ဖ္
၂၀၁၀ ခုႏွစ္၊ ေနာ္ေဝးမွာ သုသာန္ေျမတစ္ခုကိုတူးေဖာ္မႈေတြျပဳလုပ္တဲ့အခါမွာေတာ့ သုေတသနပညာရွင္ေတြအေနနဲ႔ တကယ့္ကိုရွားပါးတဲ့ ဘရြန္႔ဇ္သက္တမ္းရွိပီထ႐ိုဂလပ္ဖ္ေတြကို စီးရီးလိုက္ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ေတာင္ကုန္းငယ္ေလးတစ္ခုလိုျဖစ္ေနတဲ့ သုသာန္ေတာင္ပို႔တစ္ခုေအာက္မွာ အ႐ိုးအပိုင္းအစေတြပါဝင္တဲ့ ဘိလပ္ေျမအလႊာတစ္ခုကိုလဲေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။
၅။ Pompeiiၿမိဳ႕ငယ္ေလး
Pompeiiဟာ ကမာၻေပၚမွာ နာမည္အႀကီးဆုံး႐ိုမန္သုေတသနနယ္ေျမတစ္ခုျဖစ္ပီး ပုံစံတူအႂကြင္းအက်န္ေတြကို အရင္ေရာမအင္ပါယာနယ္ေျမေတြမွာလဲေတြ႕ရွိခဲ့ရပါတယ္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ ျပင္သစ္သုေတသနပညာရွင္ေတြဟာPompeiiၿမိဳ႕ငယ္ေလးလို႔သူတို႔ေခၚတဲ့ ရွာေဖြေတြ႕ရွိမႈတစ္ခုကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ပီးေတာ့သူတို႔ေျပာခဲ့တဲ့ဟာက အနဲဆုံးႏွစ္ ၄၀ ကေန ၅၀ အတြင္းမွာ သီးျခားအျဖစ္ဆုံး သုေတသနနယ္ေျမတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။
၄။ေတာင္ေစာင္းနန္းေတာ္
ေကာ္လိုရာဒိုရဲ႕အေနာက္ေတာင္ပိုင္းမွာ မီစာဗာဒီအမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္ ဆိုတဲ့ အေရးႀကီးပီးမတူညီတဲ့သုေတသနဆိုင္ရာနယ္ေျမ အမ်ိဳးေပါင္း ၅၀၀၀ ေက်ာ္နီးပါးရွိေနတဲ့ေနရာတစ္ခုရွိပါတယ္။ အဲ့ထဲကအမ်ားစုက ၆၀၀ ေက်ာ္ေတာင္ေစာင္းေနအိမ္ေတြျဖစ္ပီး ေတာင္ေစာင္းနန္းေတာ္ဆိုပီးနာမည္ႀကီးပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ၆၀၀ နဲ႔ ၁၃၀၀ ၾကားကအခ်ိန္တစ္ခုမွာေဆာက္လုပ္ထားတာျဖစ္ပီး အခန္းေပါင္း ၁၅၀ ေက်ာ္ပါဝင္ပီး အဲ့ထဲက ၂၀ ကစက္ဝိုင္းပုံစံျဖစ္ပါတယ္။
၃။ေဆာ္ဒီအာေရဘီးယန္းအုတ္ဂူမ်ား
ကမာၻကိုလွည့္ပတ္ေနတဲ့ၿဂိဳလ္တုေတြကို တစ္ခါတစ္ေလမွာ သုေတသနနယ္ေျမေတြရွာေဖြဖို႔အတြက္ သုေတသနပညာရွင္ေတြအသုံးျပဳပါတယ္။ ထူးဆန္းတာက ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ ဝွီးခ်ဲေပၚက သုေတသနပညာရွင္တစ္ဦးဟာ ဂူဂဲလ္ေျမပုံကိုအသုံးျပဳပီး ေဆာ္ဒီအာေရဘီးယားမွာရွိတဲ့ ၁၉၇၇ ခုေသာ သုေတသနေနရာေတြကိုရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ေရွးသုေတသနေနရာေတြကိုထိန္းသိမ္းျခင္းဟာ နတ္ဘုရားကိုးကြယ္မႈနဲ႔ ႐ုပ္တုကိုးကြယ္မႈကိုအားေပးသလိုျဖစ္သြားႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့အမိန္႔ျပန္တမ္းတစ္ခုထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။
၂။ေရခဲလွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္
ရာသီဥတုေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲမႈေတြဟာ ကမာၻေပၚရွိလူသားေတြအတြက္ေတာ့စိုးရိမ္စရာတစ္ခုဆိုေပမဲ့ သုေတသနပညာရွင္ေတြအတြက္ေတာ့ အဲ့တာေတြကအေတာ့ကိုအကူအညီျဖစ္ပါတယ္။ ေနာ္ေဝးလိုေနရာမ်ိဳးေတြမွာေရခဲေတြအရည္ေပ်ာ္ျခင္းေတြက အရင္ကေပ်ာက္ဆုံးသြားတဲ့ ေရွးပစၥည္းေတြကိုျပန္လည္ရွာေတြ႕ေစပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ပူအိုက္လြန္းတဲ့ေႏြရာသီကတည္းက အို႔ပ္လန္ဒ္ကေနာ္ေဝးသုေတသနပညာရွင္ေတြဟာ ေရခဲအရည္ေပ်ာ္မႈကေန ၃၀၀၀ ေသာေရွးလက္မႈပစၥည္းေတြကိုရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဆိုပါပစၥည္းေတြထဲမွာ ႏွစ္ခ်ိဳ႕ေနပီျဖစ္တဲ့ သံအေပၚဝတ္၊ ႏွစ္ ၁၅၀၀ ရွိျမား၊ ႏွစ္ ၃၄၀၀ သက္တမ္းရွိဖိနပ္ စတာေတြလဲပါဝင္ပါတယ္။
၁။မက္ဆီကိုလွ်ိဳ႕ဝွက္လိႈဏ္ေခါင္း
၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာ သုေတသနပညာရွင္ေတြဟာအနဲဆုံးႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ သက္တမ္းရွိပီျဖစ္တဲ့ လွ်ိဳ႕ဝွက္လိႈဏ္ေခါင္းတစ္ခုကိုရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေပ်ာက္ဆုံးေနတဲ့ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ထဲကိုထဲထဲဝင္ဝင္ေလ့လာၾကည့္တဲ့အခါမွာေတာ့ အဆိုပါရွာေဖြေတြ႕ရွိမႈဟာ မက္ဆီကိုအေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း မိုင္ ၃၀ ေလာက္မွာရွိတဲ့ တီအိုတီဟြာကန္ဆိုတဲ့ေနရာတစ္ခုကိုမိုးမုန္တိုင္းဝင္တိုက္ေတာ့မွ ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။
Writer -Min Thu (Daily Hot News )
Credit \ original
